Kategori: Genel

Şimdi sıra bu baharatta!

Sofralarımıza ve gönlüme taht kuran bu baharatın adı sıra! Bilenler biliyordur ama bilmeyenler için yazayım dedim çünkü herkesin mutfağına girsin isterim. Sıra aslında daha çok Adana ve Mersin bölgesinde yetişiyor. Yaygın kullanılan bir baharat değil, bu bölgede bazı yerel yemeklerde kullanılıyor ve herkes de bilmiyor. Kimyona çok benzeyen daha büyük taneleri var. Tatlımsı anasona benzeyen bir baharat, kimyonun yakıştığı yemekler dahil olmak üzere birçok yemekte, çorbalarda kullanılabilir.

Mangia la minestra o salta dalla finestra

(Çorbanı ye/iç ya da pencereden atla)

Bizim ya bu deveyi güdersin ya da bu diyardan gidersin atasözümüzle aynı anlamda bir atasözüdür bu. Elimizdekiyle yetinmeyi, aksi takdirde daha da kötü duruma düşebileceğimizi hatırlatır. Yetindik, yetiniyoruz, yetineceğiz ama corona gitmek bilmiyor bir türlü. Gideceğimiz başka diyar yok zaten, güdüyoruz deveyi ama bak pencereden atlamak hiç de zor bir şey değil. Neyse ben en iyisi çorba yapıp içeyim!

Karantina günlerinde en iyi dostlarımızdan biri de zuppa/minestra (çorba) makinemizdi. Aman çorba yapmakta ne var demeyin, Philips Soupmaker bir harika. Beş programı var ve yaratıcılığınızla doğru orantılı olarak beşin katlarında yemek ve içecek çıkarabilirsiniz: süzme çorba, taneli çorba, komposto adı altında sıcak meyve püresi (patates püresi için kullanılabilir o program), smoothie ve beşinci olarak da manuel blender programını kullanarak yapmak istediğiniz her şeyi kısacık bir sürede zahmetsiz hazırlayıp, bulaşıksız sofraya getirmenize yardımcı bir şef.

Erişte, makarna veya şehriye ile taneli çorbalar da çok güzel oluyor. Yazın smoothie denemeleri başlayacak, gazpacho ve benzer soğuk çorbalar denenecek. Ağırlıklı olarak süzme çorba için kullanıyoruz, o kadar nefis şeyler çıkıyor ki elimiz hep birinci düğmeye gidiyor. Bir standart tutturduktan sonra istediğiniz sebze ve baharatlarla envai çeşit çorba çıkıyor. Domates, mercimek, tarhana, kabak, balkabağı, borokoli, pancar, mısır, karnabahar, lahana veya karışık sebze çorbaları beş yıldır denediğimiz çeşitlerden. Evde ne varsa, dolapta ne kaldıysa makineye atıp yirmi dakika beklemek yeterli. Sebzeler tüm de atılabiliyor ama makineye ayıp olur gibi geldiğinden (ve daha iyi yerleşsin diye) doğruyor insan biraz.

O bahsettiğim standart şu bizde: bir soğan, kıvam için bir patates, bir kaşık zeytinyağı, bir bardak süt, yarım tablet tavuk suyu, tuz ve istediğiniz baharat. Bunun üzerine aşırı miktarda olmayacak şekilde ister sebze, ister mercimek ya da domates ile gayet lezzetli bir kremalı çorba çıkıyor.

Dört kişilik çorbanız dört saat kadar sıcak kalıyor içinde, sofraya getirip doğrudan makineden kâselere döküyorsunuz. Çok kalabalık olmayan aileler, tek yaşayan çorbaseverler için mutlaka öneririm, bebekli anneler ve öğrenci evleri için ideal. Tek kuralı var, malzemeler konduktan sonra ekleyeceğiniz su min-max aralığına gelmeli. Bir de maalesef kendi kendini yıkamıyor!

Reklam almış gibi oldu ama paylaşayım dedim. Çorba makinesi sıra vermedi asıl mevzumuz olan sıra baharatına.

Balkabağı çorbasına zencefil, diğerlerine de muskat, kakule, kuru fesleğen iyi gidiyordu. Kuru fesleğeni Roma’da tesadüfen keşfettiğim Aromi e Sapori adında bir dükkândan almıştım. Adı üstünde, Kokular ve Tatlar ile insanı kendinden geçirten küçük ama dopdolu bir dükkân. Ben de burnumda mis kokularla sarhoş, kulağımda dingin Tracy Chapman şarkıları ile bir hoş olup ne gördüysem almışım: sade, biberli, sarımsaklı kuru fesleğen, taşıyamayacağım kadar makarna, mozzarella. Bu bahsettiğim, altı veya yedi yıl önceki bir heyecan.

Hani bir yere giderken bir istediğin var mı diye sorulur ya formaliteden, yok sağ ol denir cevaben. Bana soran kişi Roma’ya gidiyorsa yandı demektir. O zaman bir istediğim olur, kuru fesleğen ve birkaç baharat. Fakat soran kişi bir lezzet diyarına yönlendirileceği için kesinlikle pişman olmaz sorduğuna, hem de dükkân Aşk Çeşmesinin hemen sol çaprazındaki ara sokakta. Oraya mutlaka gideceğine göre zahmet yaratan bir sipariş olarak görmem bunu. Eğer benim için gidecekse de iki fayda birden sağlamış olurum, muhteşem Fontana di Trevi‘yi görmeden dönmemiş olur ve eve döndüğünde mutfağı aromi e sapori dolar.

Oradan gelen aromalar bitmesin diye neredeyse koklayarak kullanıyoruz. Karantinada bir gün, sebze çorbasında farklı bir tat arayışına girince, mutfak dolabının bir köşesine terk edilmiş sırayı keşfettik ve o gün bugün sıra en ön sıraya geçti.

İsteyen olursa temin edebilirim bu güzel baharattan. Yalnız talep artarsa sıra almak için önce sıra almanız gerekebilir. Bakarsınız, bir Baharat Yolu kurar ve yeni bir yol tutar, mis kokular içinde geçiririm ömrümün kalan kısmını. corona geçit verirse tabii, her şey ona bağlı!

Not: Şimdi baktım da çorba makinesi de almış payını döviz artışlarından, fiyatlar uçmuş. Ama sizin de benim gibi corona sonrası için adaklarınız varsa veya kendinizi ödüllendirmek isterseniz aklınızda olsun. Benim ödülüm meyve sebze kurutma makinesi olacak!

Bu yaz!

Dün güneş yağımı sürüp balkonda güneşlenirken önce dalgasına Spotify’dan kıyıya vuran dalga sesleri bulup ad occhi chiusi (gözlerim kapalı) dinledim biraz. Nedir bu zavallı hal, kendine gel diye kendime acırken bir de baktım rahatlatıcı oldu, kapatmadım. Daha sonra da ne zamandır dinlemediğim şarkıcılardan sevdiğim Türkçe pop şarkıları dinlemeye karar verdim.

İlk aklıma gelen Zeynep Casalini ve 2004 yılında çıkan Nihayet albümü oldu. Çok popüler olan Sezen Aksu şarkısı Duvar’ı çok dinlerdim. Duvarlara çarpa çarpa nasır tutmuş, ağlaya ağlaya yosun tutmuş gibi hissedermişim demek o dönem! Bakalım sedici anni dopo (on altı yıl sonra) ne diyecek bu şarkı bana dedim ve ne dedi biliyor musunuz?

Derin bir nefes alır gibi batıyoruz, yükümüz ağır, yeni bir söz söylemek için ölmek mi gerekir?

Ağırlaştığımı hissettim birden. Karamsarlığa gerek yok, più allegro (daha neşeli) şarkılara, başka bir şarkıcıya geçeyim derken Bu Yaz diye bir şarkısı çalmaya başladı. Tam yaratmaya çalıştığım ortama uydu aslında. Hani elinizde bir cocktail, sahilde güneşi batırırken mayışmış bir halde rüzgârın kulağınıza taşıdığı şarkıları mırıldanmaya başlarsınız ya, öyle bir dejavu oldu.

Sözü, müziği ve düzenlemesi Barış Orhun’a ait Bu Yaz şarkısı geçen yaz çıkmış ama sfortunatamente (maalesef) pek ilgi çekip popüler olmamış. Dünden beri Zeynep Casalini’nin ben bıraktıktan sonra çıkardığı albümünü ve single’larını dinliyorum.

Zeynep Casalini, ikinci evliliğini Atıf Yılmaz ile yapan Deniz Türkali’nin İtalyan şarkıcı Ernesto Casalini ile ilk evliliğinden olan kızıdır. Dolayısıyla, asıl adı Abdülkadir Pirhasan olan Vedat Türkali’nin torunu ve Barış Pirhasan’ın yeğenidir.

Edebiyatı, filmi ve müziği genlerinde taşıyan ve sanat ortamında büyüyen, bir dönem tiyatro ile de ilgilenen Zeynep Casalini’den farklı bir yetenek bekleyemezdik değil mi?

Zeynep Casalini bir röportajında, babasını beş kere falan gördüğünü söylemiş ama 2013 yılında Facebook’tan, babasının daha sonraki evliliğinden olan kardeşi Enzio ile tanışıp onu Türkiye’ye davet etmiş. Kavuşma anına kadar müthiş heyecan yaşayan due fratelli (iki kardeş) dakikalarca sarılmış birbirine. Aralarındaki benzerliği görmeniz için fotoğraf ekliyorum.

Da dieci anni (on yıldır) Bodrum’da yaşayan Zeynep Casalini müziğin yanı sıra, 2018 yılında açtığı Vegalini vegan restoran kafeyi işletiyor kızlarıyla.

Biraz hafiflemek, bir yaz esintisi hissetmek isterseniz Bu Yaz şarkısının video klibini aşağıda veriyorum.

Beni şu dörtlük yakaladı derinden:

Ne güzel olurdu
Mavi sulara dalıp çıksam
Yıldıza aya bakıp yatsam
Evde bırakıp her şeyimi tatile çıksam

Nisan ayında sosyal medya hesabında çocukluk fotoğrafını paylaşıp şunları demiş:

“Bir zamanlar Bodrum’daydım. Anneannem Merih Pirhasan, dedem Vedat Türkali ve hep özlediğim annem Deniz Türkali hayatımın insanlarıydı. Ne güzel bi çocukluk geçirdim onlar sayesinde. Ne şanslıyım. Şimdi ‘umarım’ diyorum benim sesim de birilerine iyi geliyordur. Umut her zaman yaşama bağlar”

Bu da babası Ernesto Casalini’nin sesinden zamansız bir Napoliten şarkı, Reginella:

Bu Yaz’ı nerede geçirirseniz geçirin, hayal gücünüze kulak verin ve müziksiz kalmayın, yoksa yosun tutarız!

Not: Bu yazıdaki konu bağlamaları, sevgili okurlarım Müeyyet ve Faruk’a ithaf edilmiştir. Vallahi hiçbir özel çaba göstermiyorum, yazarken kendiliğinden bağlanıveriyor, doğal bir yetenek olsa gerek.

Ağlaya ağlaya yosun tuttum, bağlaya bağlaya bir yol tuttum gidiyorum hayırlısı!

İyi Çarşambalar!

Sabrın tükenmeye, herkesin birbirine ikinci faz posta koymaya başladığı sıcak bir yaz gününde sıcak ve sevgi dolu bir posta göndermek istedim size. Günler başladığı gibi bitmiyor çoğu zaman, bazen keyif hüzne dönüşüyor, bazen de tam tersi.

Çarşambanız çok keyifli başlayıp öyle devam etsin.

Sanırım melekler şehri Los Angeles’da, turistik bir mağazada bir tezgâhtar Hi, how is your Thursday going? diye karşılamıştı beni. Çok tuhaf gelmişti, yapay ve turistik bulmuştum, neredeyse sana ne benim perşembemden diye çemkirecektim zavallıya, yirmili yaşların asiliğiyle.

İfade şeklinden, mimiklerden ve vücut hareketlerinden belliydi gelenlerin perşembesiyle değil, tüketici kimlikleriyle ilgilendikleri. Sadece gülümseyerek selamlaşmamız sarebbe stato più sincero (daha samimi olurdu) bana göre.

Çok acımasızım ve unutmadığıma göre çok kinciyim değil mi?

Bugün, con tanta sincerità (çok içtenlikle) güzel duygularla dolu bu çarşamba postasını gönderirken aklıma geliverdi. Beyin boşaldı ya, kıvrımlardan eskilere dair bir şeyler çıkıyor her gün. Ama diğer bir kıvrımdan gelen sinyalle o gün neden tepkili bir ruh halinde olduğumu da hatırladım.

O perşembeden önceki pazar günü, dışarıda yaptığımız kahvaltıdan eve dönerken, caddenin başından itibaren üzerinde open door yazan levhalar gördük. Yazının altındaki oklar bizim kaldığımız sitede bir daireye götürdü bizi. Sonuna kadar açıktı o evin kapısı, hemen uğradık ve ev sahibi yaşlı beyi selamlayıp verso la sera (akşama doğru) uğrayacağımızı söyledik.

Çok güzel karşılandık ve ağırlandık. Komşumuz bizim Türk olduğumuzu duyunca, eski bir Türkiye seyahatine dair siyah beyaz fotoğraflar çıkardı bir kutudan. Eski İstanbul’u dinledik bir Amerikalıdan, ellilerde değil de birkaç yıl önce çekmiş gibi entusiasmo (coşku) ile gösterdiği fotoğraflara bakarak. Sohbet uzadı da uzadı, ne bizim kalkasımız geldi ne de onun bizi bırakası.

Meğer bu open door uygulaması tek yaşayan yaşlılar arasında yaygınmış orada. Quattro chiacchiere (iki çift laf) ederek yalnızlıklarını gidermek beklentisiyle, bir gün boyunca tanıdık tanımadık herkese kapılarını açıyorlarmış. Bahsettiğim yer Amerika’nın Akdeniz’i diyebileceğimiz Kaliforniya’da bir şehir olmasına rağmen, sosyalleşmek için böyle bir yola başvuruluyor olması içimi burkmuştu. Daha da iç burkucu olan, o gün bizden önce ve biz otururken kimsenin uğramamış olmasıydı. Akşamı bilmiyorum ama başka gelen olduğunu sanmam.

Credo (sanırım) tanık olduğum yalnızlıktan birkaç gün sonra gördüğüm yapmacık karşılama ile birden pazarımı düşünüp bireyselleşmeye ve perşembemle ilgileniyormuş havasındaki tezgâhtarın temsil ettiği tüketim toplumuna tepki duydum.

Çarşambanız, perşembeniz ve haftanızın her günü mutlu ve huzurlu geçsin, şimdilik gelen olmasa da kapılarınız daima herkese açık olsun!

Yerel pizza!

İtalya’da nerede ne yenir, slow food, organiklik, yavaşlık ne güzel, farkındalık ne de hoş falan derken dünkü yazımı nasıl oldu da fast food’a bağladım anlamadım. Birden hamburger özlediğimin farkına vardım, böyle bir farkındalık oldu bende!

Sonra şuurumu kaybettim, gözlerim karardı ve kendime geldiğimde Yemek Sepeti’ndeki restoranlarda geziniyordum.

Zaten da un mese (bir aydır) yaklaşma-kaçınma çatışması yaşıyor, yemek sepetimi doldurup tam sipariş verecekken neyse yaa, zeytinyağlı fasulye var dünden veya mis gibi mercimekli bulgur pilavı ve cacık dururken diyerek durup uygulamadan çıkıyordum.

Dışarıdan yemek yemeyeli quattro mesi (dört ay) olmuştu, dile bile kolay değil! Ne olacaksa olsun artık diye gözümü karartıp pizza siparişi vermeye karar verdim. Slow food yazılarından sonra hamburger ve kızarmış patates olayını yakıştıramadım kendime. Tercihimi, İzmir’li iki genç girişimcinin pizza zincirine dönüşen restoranı Pizza Locale’den yana kullandım. Adında bir yerellik tınısı olduğu için suçluluk katsayım yarıya düştü. Pizza geldi, balkonda azıcık havalandı ve qualche minuto (birkaç dakika) fırına girip coronadan iyice arındıktan sonra sofrada yerini aldı.

Beş duyuma da hitap eden nefis pizzanın yanına bir Senfoni şarabı açıldı, öküzgözü ve shiraz. Sulla bottiglia (şişede) bir ağaca konmuş serçeler görünce sevinildi. Beethoven senfonileri eşliğinde Senfoni içerken, bodur mandalina ağacındaki sararması heyecanla beklenen bücür mandalinalar seyredildi.

Pizzasızlık adagio ma non troppo bir tempoda giderildi.

Bu keyfin öznesi ben değilim diye edilgen kipte yazdım sanırım. Bu ortam bana Allah tarafından bahşedildi diye şükrettim.

Tamam, şarap benden!

Da mesi (aylardır) hafif yollu her şikayetin ardından şükretme seansları yaşıyoruz. Hepimizin bu durumda olduğunu ise tatlı arkadaşım Aslı’nın anneannelerimize benzemeye başladığımızı, çok şükür diye sürekli halimize şükrettiğimizi söyleyerek yaptığı yalın ve gerçekçi metaforla en çarpıcı şekilde fark ettim.

Ben şaraptan çok pizzanın etkisiyle çakırkeyif bir haldeyken arkadaşım aradı. Süha benim çocukluk arkadaşım ama bu yaşımıza kadar hiç bu kadar infantile (çocuksu) bir sohbetimiz olmamıştı. Ben laf arasında, o gün ilk defa dışarıdan yediğimi söyledim ve hemen bunu çok aptalca bulup sustum. İkimizin de aynı günlerde açılım başlattığına çok şaşırdı, o da ilk defa un giorno fa (bir gün önce) hamburger yemiş. Sanki ilk defa hamburger yiyormuş gibi sosunu eline yüzüne bulaştırdığını anlatırken ben koptum gülmekten ve benim pizza yerken yaşadığım bocalamayı, döküp saçmalarımı anlatamadım.

Al telefono (telefonda) değil de karşılıklı olsak, bu muhabbetin devamı kesin ketçap mayonez savaşıydı!

Onun canı pizza, benimki de hamburger isterken bu konuşma çok incoraggiante (yüreklendirici) oldu. Gelecek ay o pizza yiyecek, ben de hamburger. Bu ay bu kadar adrenalin yeter!

Böyle ayrıntıları bu kadar rahat ve keyifle paylaştığım, aynı dili konuşup aynı şeylere güldüğüm meraviglioso (harika) arkadaşlarım olduğu için şükrediyorum!