Kategori: Kelime Haznesi

İtalyan halkının gönlünde büyük bir iz bırakmış olan şarkıcı, besteci, oyuncu, oyun yazarı Giorgio Gaber (il Signor G) hakkında yazmıştım. Bugün ise benim hayatımda grandissimo (çok büyük) iz bırakan, benim Signor G’mi yazmak istedim.

Glen Garner, ilkokulun beş yıl olduğu, hazırlığın ortaokula başlamadan önce okunduğu yıllarda benim hazırlık sınıfı İngilizce öğretmenimdi.

A scuola elementare (ilkokulda) İngilizce öğrenmediğimiz için on bir yaşına kadar What’s your name? sorusu dışında bir şey bilmezdim. Biri bana adımı sorsa, uzun cevap vererek söyleyecek düzeyde İngilizcem yoktu. Renkler ve hayvanları bırakın, ona kadar saymayı biliyor muydum bilmiyorum.

Tutta la classe (tüm sınıf) aşağı yukarı bu seviyede olduğumuz için İngilizce açısından boş sayfa, boş yazı tahtası idi beyinlerimiz. İngiliz düşünür John Locke’un meşhur Latince metaforundaki tabula rasa yani. İşletim sistemi yüklü boş birer tablettik diyelim.

Mr. Garner, 22 adet tabula rasa ile yola çıkıp in un solo anno scolastico (yalnızca bir eğitim yılında) hepimizi İngilizce konuşan ve bu dili çok seven bireylere dönüştürdü. Onda genç öğretmen idealistliği ve coşkusu, bizde ise üzerine yazılacak her şey için yeri olan tabula rasa boşluğu vardı. Daha da önemlisi, onda çocuk ruhundan anlayan harika bir kişilik, bizde de gerçek ilgi ve sevgiyi hemen ayırt edebilen çocuk ruhu vardı.

Yarışmalar, oyunlar, komik canlandırmalar ile nasıl olduğunu anlamadan çok şey öğrendik ve beş hazırlık sınıfı arasında la più brava squadra (en iyi, en başarılı ekip) biz olduk. Bugün bile aklımda çok net hatırladığım sahneler, sözler var o günlerden. Mr. Garner, bize okul dışında da çok vakit ayırdı, beyzbol oynamayı bile öğretti. Elimizde boyumuzdan büyük beyzbol sopası, topa vurmayı başarabilirsek eğer, o base senin bu base benim şaşkın şaşkın koştururduk okulun plato lakaplı dev futbol sahasında. Yani, ayıptır söylemesi, on bir yaşında beyzbol oynamışlığım var benim!

Mr. Garner okulda iki yıl kaldı ve sonra İzmir Türk Koleji’ne geçti. İkinci yılında bizden sonraki dönemin hazırlık ve ablamın seçmeli İngilizce öğretmeni oldu. Ama ilk öğrencileri olduğumuz için fra le sue tre classi (üç sınıfı arasında) bizim yerimiz ayrıydı, o da bizim için çok özeldi.

İkinci yılının Şubat tatilinde, İncirlik’te çalışan arkadaşını ziyaret etmek için Adana’ya gelirken okuldan bizim ev adresimizi almış ve bir sabah kapımızı çalmış. Annem, öğretmenimizin geldiğini söyleyerek bizi uyandırmaya çalışırken biz de anne saçmalama, ne öğretmeni burada diye ergen modunda arkamızı dönüp uyumaya devam ediyorduk. Derken annem in un modo duro (haşin bir tavırla) kaldırdı bizi yataktan, saç baş dağınık pijamalı bir halde, yağmurdan sırılsıklam olmuş öğretmenimizi karşıladık.

Bugün düşündüğümde, annemin sinirini tetikleyen şeyin saçmalama sözcüğü olduğunu tahmin ediyorum. O yaşlarda fra di noi (kendi aramızda) kızım saçmalama, saçmalama oğlum şeklinde bol bol kullandığımız ve ablamın siz diye hitap ettiğimiz anneanneme saçmalamayın şeklinde söyleyip aylarca küs kalmalarına neden olan saçmalama çok hassas bir laftır. Söyleyen kişiye ve söylendiği ortama bağlı olarak, ya konuşmanın normal seyrinde farkına bile varılmaz ya da aniden kişinin sinirini zıplatır.

Comunque (neyse) fazla saçmalamadan o güne döneyim ben. Mr. Garner’ın uzun oturduğunu, hatta öğlen eve kebap getirtip yemek yediğimizi, üçüncü çocuklarını beklediklerini söylediğini hatırlıyorum. Onu hep sırtında bir kızı, kucağında diğer kızı ile koştururken hatırlıyorum. Kızlarının Türk adları da vardı ve o adlarını kullanırlardı: Esen ve Seher. O kebap sofrasında haberini aldığımız Melis’i göremedik çünkü artık İzmir’de yaşıyorlardı.

Gittikten sonra bir yıl boyunca mektuplaştık. O bir mektup yazıp 22 fotokopi yollardı, biz de ona ayrı ayrı yazardık. Bir süre İzmir’de kalıp Amerika’ya döndüler. O üç çocuklu bir baba, biz hayatla mücadele eden ergenlerdik, koptuk.

Internetin hayatımıza girdiği yıllarda izini bulmaya çalışmıştım, adı ve yaşadığı eyalet dışında hiçbir anahtar kelimem yoktu, ulaşamadım. Derken nasıl oldu anlamadan lise mezuniyetimizin 20. yılı geldi çattı. Heyecanlı riunione (yeniden buluşma) yazışmaları sırasında, bizim o küçük ekipten bir çocuk hocalarımızı da çağırsak diye teklifte bulundu ve Mr. Garner’ı özellikle vurguladı. Onu görmeyeli 25 yıl olmuştu. Ama mezun olanlar arasında onu tanıyan yalnızca 15-20 kişiydik, biz iki arkadaş özel haberleştik ve olağanüstü bir çabayla Oregon’da onun izini sürebileceğimiz her eve telefon etmeye başladık. Çok sık rastlanan bir ad ve soyadı ile bir şehri değil, koca eyaleti tarıyorduk. Ben bir süre sonra umudumu kaybedip havlu attım, o ise bir avvocato kararlılığında bırakmadı işin peşini.

Bir gün heyecanla aradı beni arkadaşım, Oregon’da annesine ulaşıp öğrenmiş nerede olduğunu. Bilin bakalım neredeymiş? İncirlik’teki lisede matematik öğretmenliği yapıyormuş, yani tam bir gökte ararken yerde bulma durumu! Türkiye’de olması un miracolo (bir mucize) iken Adana’da yaşadığını duyunca ben deliye döndüm tabii, piyango bana çıkmıştı.

Hemen aradım, Paskalya tatili nedeniyle eşi kızların yanına gittiği halde o Adana’da kalmıştı ve okul olmadığı için bomboştu. Ertesi gün öğlen benim ofiste buluşmaya karar verdik. O bizi Orta I’den itibaren görmemişti, fotoğrafları döküp müthiş bir archivio (arşiv) hazırladım. Neyi sevip sevmediğini bilmediğim için daha garanti olduğunu düşündüğüm pizza ve şarap seçeneğine sığındım ve hazır ol vaziyetinde heyecanla beklemeye başladım.

Ve biz o gün yedi saat sohbet ettik. O da Adana’ya gelince beni sormuş birkaç yerden ama sonra burada olacağıma ihtimal vermeyip araştırmayı bırakmış. Cioè (yani) iki yıl aynı şehirde birbirimizden habersiz yaşamışız, hayıflanmayı bırakıp önümüzdeki yıllar için şükrettik artık. Fotoğraflara bakarken, herkesi soyadları ile hatırlıyor olmasına inanamadım.

Soyadı demişken, artık due adulti (iki yetişkin) olduğumuz için biraz da hocaların dedikodusunu yaptı. O hazırlık hocalarından biri, alfabetik sıraya göre düzenlenen sınıfları paylaşacakları toplantıda, soyadları alfabenin ilk harfleri ile başlayan bir grubu almak istediğini çünkü onların daha zeki olacağını söylemiş. Örnek olarak da Atatürk’ü vermiş!

Bizim idealist Mr. Garner’cık da dumura uğrayıp, hiç kimsenin el atmadığı bizim E sınıfını kapmış. Müthiş bir sempati duymuş bu soyadı alfabedeki son harflerle başlayan a noi poverini (biz zavallıcıklara). Sanırım en başarılı sınıflar biz ve D sınıfı idi o sene.

Yemeğimiz bitti, bir şişe nefis İtalyan şarabını devirdik, kahve-cheesecake aşamasında çat kapı dayım uğradı ve sohbetimize katıldı. Verso la sera (akşama doğru), bu kadar uzun oturacağımızı düşünmeyip, atıştırmalık bir şeyler hazırlamadığım için üzülürken kapı çaldı ve karşı komşudan bir koca kâse patlamış mısır geldi. Derken yine kapı çaldı, bir öğrencimin annesi “Ne olur kusura bakmayın, geçerken içim içime sığmadı, paylaşmak istedim” diyerek uğradı. Meğer kızı beraber çalıştığımız Romeo ve Jülyet sınavından 90 küsur bir not almış. Ben hemen onu da kahveye alıkoyup Mr. Garner ile tanıştırdım. Gözümün önünden hiç gitmez onun coşkuyla, “Hocaların hocasıyla tanışmak ne onur verici” diyerek adamın ellerini tutması.

Bazen tek bir an bile insana iyi ki yaşıyorum, iyi ki yaptıklarımı yapıyorum dedirtir ya, benim için o karelerden biridir bu!

Mr. Garner, o kavuşmanın keyfiyle hemen İstanbul’da yaşayan arkadaşlarımızla buluşmak üzere İstanbul’a gitti. Kaldığı otelde buluşmak üzere organizasyon yapan (onu bulan) arkadaşım yalnızca birkaç kişinin gelebileceğini söyledi. Böyle bir mucizeyi yakalamıştık ama herkesin işi gücü, çoluğu çocuğu, seyahati vardı. L’ultimo giorno (son gün), geleceklerin sayısı ikiye düştü ve toplantısı uzayan diğer arkadaşımızın da gitmediğini duyunca çok üzüldüm, daha çok da utandım.

Böylece, yalnızca biz ikimizle ayrı ayrı buluşabilmiş oldu öğretmenimiz. Türkçe konuşurken en sık kullandığı sözcüklerden biri vefa olan bu özel adama yapılmamalıydı bu.

Ama ben yıllarca tüm sınıf arkadaşlarımın yerine de bol bol görüşüp Garner ailesinden biri oldum!

Kim bilir ne zaman özgür olacağız!

Geçmiş bayramımı ilk kutlayanı coronaya bırakmadan kendi ellerimle ben halledeceğim, korkmuyorum mapustan, talimliyim.

Geçmiş bayram geleceğimizi etkiledi

Kuzu gibi kara kara düşünüyorum şimdi

O sahillerin derelerin hali neydi

Kara çarşaflı teyzeler bile gönlünce çimdi

Ne keyif kaldı artık ne de neşe

Kapmalı yine balkonda serin bir köşe

Fark etmez gerçi bu kederle menşe

Yine de tavsiyem gara guzu ters köşe

Hem tadı güzel hem adı manidar

Yöneten ve yönetilen kafalar olunca böyle dar

Daha artar bu zaten tasarruflu verilen sayılar

Sadece ev değil ülke de gelmeye başladı dar

Yukarıdaki karamsar şiirden de anlaşılacağı gibi, ruh halim gerçekten iyi değildi birkaç gündür. Fakat dün akşamüstü bir anda evrildi, çevrildi düşüncelerim, genişledi daralan yüreğim. İtalya’da ev arayan öğrencim için ben de araştırayım biraz derken, karşıma bahçe içinde huzurlu mini bir daire çıkmaz mı!

Bir anda kendimi bir yıl oraya atmayı düşledim. Yaptığım işi oradan da yapar, kirayı denklerim diye düşündüm. Sonuçta çalışmam için gereken bir bilgisayar bir de masa, kafam zaten benimle gidecek.

Bu beyin göçü fikri ile yeniden hayal kurabilmeye başladığımı fark edip sevindim.

İki gün önce, yani bir pazar ve bayram sabahı, saat sekizde camiden gelen ve iki kez tekrarlanan uzun tedbiri elden bırakmayalım anonsu ile uykudan sıçramak hiç iyi gelmemiş, bastırdığım bütün duygularım tetiklenmişti. Elimde bir tuvalet kağıdı rulosu, yanımda cici hediyem aloe vera‘m, aynen bu resimdeki kız gibi gözyaşı dökmüştüm.

Tedbiri elden bırakmayıp yataklarında uyuyanları değil, sahillerde ve dere yataklarında istiflenen tedbirsiz insancıkları uyar, değil mi ama? Ben uyurken tedbiri elden bırakmamıştım oysa, kapı pencere kapalı, klima açık ve ne olur ne olmaz diye kulağımda silikon tıkaçlar. Anons sesinin ne kadar açık olduğunu tahmin edin diye özelime girdim!

Yani ben boş yere evden, ülkeden ve hatta dinden çıkmayı, biraz da kilise çanı sesiyle uyanıp huzurla kahvemi yudumlamanın hayalini kurmaya başlamadım dün!

Not: Ben artık bir süre Milano’daki o yeşil panjurlu minik evde yaşama hayaline tutunacağım, zaten tuvalet kağıdı rulosu da bitti gözyaşım da. Güzel bir yazı hazırlamıştım geçmişten, bir türlü sıra gelmedi ona. Yarın onu yayınlayacağım, kaldığım ruh halinden devam edeceğim.

Yazılarım hakkında yapılan en tatlı yorumlardan biri de kahvenin yanındaki tek atımlık lokum idi. Umarım yarınki yazım da geçmiş bayram lokumu kıvamında olur!

Kara kuzu!

Akşamüstü hava hâlâ pek hoş

Artık düşünmeyi bırakıp kara kara

Açmak lazım en güzelinden bir bira

Öneririm buz gibi gara guzu mayhoş

Bugünün şarkısı Adriano Bono’dan Datemi una birra:

Alla fine di una giornata, così lunga e disperata
Trovo gran consolazione, nella fermentazione
Che sia bionda, rossa o ambrata, che sia d’orzo o luppolata
Ora con moderazione, scatta l’alcolizzazione

E allora datemi una birra, birra, birra, subito una birra
Voglio una pinta per cantar, un’altra pinta per ballar
Datemi una birra, birra, birra
Una pinta per cantar, un’altra pinta per sognar

Quando fa quel caldo che più caldo non si può
E la tua gola urla pietà
Fatti una birra, una birra ghiacciata
Ti rinfrescherà

Bana da hemen bir bira verin, annesiz babasız bırakılan tüm kuzular için içeceğim, Adriano Bono gibi böyle uzun ve umutsuz bir günün ardından fermentasyonda teselli bulacağım!

İyi Bayramlar!

Yine vazgeçilmez aabb kafiye düzenindeki bayram şiirimle herkese ağız tadıyla keyifli günler diliyorum!

Oldu bitti kutlamam ben kurbanı

Kaldırmaz yüreğim yaşanan hiçbir anı

O yüzden ne bayram bilirim ne arife

Ne iyi ettin de geldin ziyaretime Zarife

Ruh halime henüz konamadı bir tanı

Ama bu sürpriz kaynattı içimde donmuş kanı

En iyisi içmeli bir köşede sade köpüklü gayfe

Bu sene çikolatam sanal marketten Tofife

Şimdi sıra bu baharatta!

Sofralarımıza ve gönlüme taht kuran bu baharatın adı sıra! Bilenler biliyordur ama bilmeyenler için yazayım dedim çünkü herkesin mutfağına girsin isterim. Sıra aslında daha çok Adana ve Mersin bölgesinde yetişiyor. Yaygın kullanılan bir baharat değil, bu bölgede bazı yerel yemeklerde kullanılıyor ve herkes de bilmiyor. Kimyona çok benzeyen daha büyük taneleri var. Tatlımsı anasona benzeyen bir baharat, kimyonun yakıştığı yemekler dahil olmak üzere birçok yemekte, çorbalarda kullanılabilir.

Mangia la minestra o salta dalla finestra

(Çorbanı ye/iç ya da pencereden atla)

Bizim ya bu deveyi güdersin ya da bu diyardan gidersin atasözümüzle aynı anlamda bir atasözüdür bu. Elimizdekiyle yetinmeyi, aksi takdirde daha da kötü duruma düşebileceğimizi hatırlatır. Yetindik, yetiniyoruz, yetineceğiz ama corona gitmek bilmiyor bir türlü. Gideceğimiz başka diyar yok zaten, güdüyoruz deveyi ama bak pencereden atlamak hiç de zor bir şey değil. Neyse ben en iyisi çorba yapıp içeyim!

Karantina günlerinde en iyi dostlarımızdan biri de zuppa/minestra (çorba) makinemizdi. Aman çorba yapmakta ne var demeyin, Philips Soupmaker bir harika. Beş programı var ve yaratıcılığınızla doğru orantılı olarak beşin katlarında yemek ve içecek çıkarabilirsiniz: süzme çorba, taneli çorba, komposto adı altında sıcak meyve püresi (patates püresi için kullanılabilir o program), smoothie ve beşinci olarak da manuel blender programını kullanarak yapmak istediğiniz her şeyi kısacık bir sürede zahmetsiz hazırlayıp, bulaşıksız sofraya getirmenize yardımcı bir şef.

Erişte, makarna veya şehriye ile taneli çorbalar da çok güzel oluyor. Yazın smoothie denemeleri başlayacak, gazpacho ve benzer soğuk çorbalar denenecek. Ağırlıklı olarak süzme çorba için kullanıyoruz, o kadar nefis şeyler çıkıyor ki elimiz hep birinci düğmeye gidiyor. Bir standart tutturduktan sonra istediğiniz sebze ve baharatlarla envai çeşit çorba çıkıyor. Domates, mercimek, tarhana, kabak, balkabağı, borokoli, pancar, mısır, karnabahar, lahana veya karışık sebze çorbaları beş yıldır denediğimiz çeşitlerden. Evde ne varsa, dolapta ne kaldıysa makineye atıp yirmi dakika beklemek yeterli. Sebzeler tüm de atılabiliyor ama makineye ayıp olur gibi geldiğinden (ve daha iyi yerleşsin diye) doğruyor insan biraz.

O bahsettiğim standart şu bizde: bir soğan, kıvam için bir patates, bir kaşık zeytinyağı, bir bardak süt, yarım tablet tavuk suyu, tuz ve istediğiniz baharat. Bunun üzerine aşırı miktarda olmayacak şekilde ister sebze, ister mercimek ya da domates ile gayet lezzetli bir kremalı çorba çıkıyor.

Dört kişilik çorbanız dört saat kadar sıcak kalıyor içinde, sofraya getirip doğrudan makineden kâselere döküyorsunuz. Çok kalabalık olmayan aileler, tek yaşayan çorbaseverler için mutlaka öneririm, bebekli anneler ve öğrenci evleri için ideal. Tek kuralı var, malzemeler konduktan sonra ekleyeceğiniz su min-max aralığına gelmeli. Bir de maalesef kendi kendini yıkamıyor!

Reklam almış gibi oldu ama paylaşayım dedim. Çorba makinesi sıra vermedi asıl mevzumuz olan sıra baharatına.

Balkabağı çorbasına zencefil, diğerlerine de muskat, kakule, kuru fesleğen iyi gidiyordu. Kuru fesleğeni Roma’da tesadüfen keşfettiğim Aromi e Sapori adında bir dükkândan almıştım. Adı üstünde, Kokular ve Tatlar ile insanı kendinden geçirten küçük ama dopdolu bir dükkân. Ben de burnumda mis kokularla sarhoş, kulağımda dingin Tracy Chapman şarkıları ile bir hoş olup ne gördüysem almışım: sade, biberli, sarımsaklı kuru fesleğen, taşıyamayacağım kadar makarna, mozzarella. Bu bahsettiğim, altı veya yedi yıl önceki bir heyecan.

Hani bir yere giderken bir istediğin var mı diye sorulur ya formaliteden, yok sağ ol denir cevaben. Bana soran kişi Roma’ya gidiyorsa yandı demektir. O zaman bir istediğim olur, kuru fesleğen ve birkaç baharat. Fakat soran kişi bir lezzet diyarına yönlendirileceği için kesinlikle pişman olmaz sorduğuna, hem de dükkân Aşk Çeşmesinin hemen sol çaprazındaki ara sokakta. Oraya mutlaka gideceğine göre zahmet yaratan bir sipariş olarak görmem bunu. Eğer benim için gidecekse de iki fayda birden sağlamış olurum, muhteşem Fontana di Trevi‘yi görmeden dönmemiş olur ve eve döndüğünde mutfağı aromi e sapori dolar.

Oradan gelen aromalar bitmesin diye neredeyse koklayarak kullanıyoruz. Karantinada bir gün, sebze çorbasında farklı bir tat arayışına girince, mutfak dolabının bir köşesine terk edilmiş sırayı keşfettik ve o gün bugün sıra en ön sıraya geçti.

İsteyen olursa temin edebilirim bu güzel baharattan. Yalnız talep artarsa sıra almak için önce sıra almanız gerekebilir. Bakarsınız, bir Baharat Yolu kurar ve yeni bir yol tutar, mis kokular içinde geçiririm ömrümün kalan kısmını. corona geçit verirse tabii, her şey ona bağlı!

Not: Şimdi baktım da çorba makinesi de almış payını döviz artışlarından, fiyatlar uçmuş. Ama sizin de benim gibi corona sonrası için adaklarınız varsa veya kendinizi ödüllendirmek isterseniz aklınızda olsun. Benim ödülüm meyve sebze kurutma makinesi olacak!