Kategori: Genel

Atlar, ne güzeller!

Come il cavallo arabo (Arap atı gibi) sonradan açılmamın hikâyesinin ve bu zarif hayvanların özgürce koştuğu, bize geleceğe dair umut aşıladığı kliplerin ardından minik bir anekdot paylaşmak istedim.

Çakraları sonuna kadar açılmış bir ortaokul öğrencisiyim ve şubat tatil için Adana’dayım. Bir sabah telefon geldi, bir kuzenim ve eşi akşam bize gelmek istiyor. Çok sevindik çünkü un legame speciale (özel bir bağ) var onlarla aramızda ve ben iki haftalık tatilde onları görebileceğim için çok mutlu oldum.

Geldiler, çok keyifli oturuyoruz fakat söylemek istedikleri bir şey var gibi hissediyorum. Konu bir türlü oraya gelemiyor sanki. Derken kuzenim atlardan bahsetmeye başladı, Yarış atı olarak yetiştirmek üzere bir tay aldığını, ona babamın kızlarından birinin ismini vermeyi düşündüğünü çünkü onu ilk defa all’ippodromo (hipodroma) götürüp at sevgisi aşılayanın babam olduğunu söyledi. O dayısını çok severdi, onun da babamda yeri çok ayrıydı. Babam en küçük çocuk, o da yaşça büyük bir halamın oğlu olduğu için yaşları da yakındı, arkadaş gibiydiler.

Bursa’dan gelen tayı için hangimizin adını seçmiş bilin bakalım? O seçmiş ama sua moglie (eşi) huzursuz olup “Sen kızın adını atına vereceksin, ayıp olur, izin almamız gerek” diye ısrar etmiş. Meğer hayırlı bir iş için gelmişler. Allahın emri peygamberin kavliyle adımı istediler benden. Bu kadar asil bir hayvana adımı vermekten onur duyacağımı falan söyledim, artık o yaşta nasıl ifade ettiysem çok sevindiğimi. Benim adımı da zamanında onun babası seçmiş zaten Türk mitolojisinden.

Verdim gitti adımı, işi tatlıya bağladık, tatlımızı yedik. Artık benim de bir adaşım arkadaşım olacaktı yaşasın!

İşin ilginci, bu dünya tatlısı çifti tanıştıran da annem ve babam. Kuzenim babamın gözde yeğeni, eşi de annemin çok sevdiği komşusunun hayran olduğu kızı olunca bizimkiler başarılı bir eşleştirme yapıp çöpleri çatmışlar.

Yani daha önce yenen bir tatlı daha var!

Not: Pelinciğim, bu harika çift, aslında senin zaten ne kadar zarif ve asil olduklarını en yakından bildiğin suoceri (kayınparents) Gülay Abla ve İsmail Abi. Sana sürpriz olsun diye isimleri sona sakladım. Dinlemediysen tanışma hikâyelerini bir anlattır derim.

Pembe oda!

Bu yazı, arada düşülen notlarla taslak olarak kalmış bir aydır gerilerde. I nostri insegnanti (öğretmenlerimiz) diye başlık atmışım. Daha önce birkaç öğretmenimi anlatmıştım. Bu yazıda da ilkokul travmamı dramatize ederek ilkokul öğretmenlerinin hayatımızdaki yerine değinmeyi düşünmüştüm.

Yeni başlayan Kırmızı Oda adlı diziye göz atarken unuttuğum bu yazı geldi aklıma hemen. Dizi, Dr. Gülseren Budayıcıoğlu’nun, Madalyonun İçi adlı kitabından uyarlanmış. Kitabın adı da Gülseren Budayıcıoğlu’nun 2005 yılında kurduğu Madalyon Psikiyatri Merkezinden geliyor. Dizideki danışanların sorunları gerçek örneklerden yola çıkılarak ele alınmış.

İlk hikâye, Mevlithan Meliha’nın yaşadıkları ise Günahın Üç Rengi adlı kitabındanmış, onu ekleyeyim.

Dizide psikiyatristin anlattıklarınız bu odadan çıkmayacak dediği, önce kitaba ve sonra da çarpıcı görsellerle diziye konu olan hikâyelerini izleyen danışanlar ne hissediyor acaba?

Ben fotoğrafın solundaki Camdaki Kız’ı okumuştum. Madalyonun İçi’ni bilmiyordum, yüreğim dayanırsa diziyi izlemeyi düşünüyorum. Malum bu dönemde ruhumuz ağır şeyleri kaldıramıyor.

Benim yazım da tam bu kurgudaki gibi başlamış ve sonlanmış. Aralardaki notlarımı açarak tamamladım. Diziyi izledikten sonra kanaat getirdim, benim seansım pembe bir odada geçiyor definitamente (kesinlikle)!

Allora comincio (başlıyorum o zaman)!

Kırmızı hatmi çiçeği petallerini alnıma yapıştırıp horoz gibi öttüğüm, kayalara tırmanıp keçi gibi melediğim, evden çıkmadan elime tutuşturulan bir dilim karpuzu üstümü başımı batırarak yedikten sonra elimde kalan kabuğu rastladığım ilk ineğe verdiğim yazların bir de kışı vardı.

Kalbim kadar temiz sayfalara sevgi dolu dörtlüklerin yazıldığı hatıra defterimi ve ayakkabı kutularında beslediğim ipek böceklerini anlatıp geçiştirdiğim ilkokul günlerinin akademik boyutunu da analiz etmezsek regresyon terapimi tamamlayamayacağını, iyileşemeyeceğimi söyledi doktorum.

Arkama yaslandım ve anlatmaya başladım.

Özel ilkokul kavramının olmadığı yıllarda, ilkokulu mahalle mektebinde beş yıl okurduk. Kargalar kahvaltısını etmeden, kendimizden ağır çantalarımızı yüklenip yollara düşer, bize uzun gelen ama kısacık olan okul yolunu kat ederek Atatürk İlkokuluna giderdik. Ben şahsen okula gitmeyip hep tarlada kardeşlerimle karga kovalamayı tercih ederdim, Mustafa Kemal ve kardeşi Makbule gibi.

Neden mi?

İlkokula başladığımda okuma yazma biliyordum, yüze kadar ve yüzden geriye birer, ikişer, dörder, beşer ve onar sayabiliyordum. Öğretmenim, okuldan yeni mezun olup babasının müdür olduğu okula atanmış gencecik bir kadındı. Ancak genç bir öğretmenden beklenecek idealistlik, sevgi ve sabır onda yoktu. Tam tersine, müthiş bir sinir ve tahammülsüzlük atmosferinde çok zor geçerdi dersler. Sınıfımız diğer bazı okullardaki gibi kalabalık değildi üstelik. Yaramaz hiç değildik ama biz öğrenemedikçe o hiddetlenirdi. Bir sürü ayrıntı hatırlıyorum o günlerden ama gülümsediği tek bir kare kalmamış aklımda!

(Yukarıdaki vesikalık fotoğrafımdaki ürkek, endişeli, gelecek kaygısı içeren ifade anlatıyor her şeyi sanki. Bize de gülmeyi unutturmuş anlaşılan, ya da ben vesikalıklarda gülümsemeye başlamamışım henüz)

Ben öğretmenin gözde öğrencisiydim, beni asistanı gibi kullanırdı. Al şunu sen çalıştır bahçede diye hışımla öğrencilerini bana emanet ederdi, birinci sınıftaki öğrencisini bir diğerine yani. Hemen arkadaşımı alır sessizce süzülürdüm sınıftan, yoksa parçalardı. Ne dayaklara, tokatlara seyirci kaldım. Hiç unutamadığım bir sahne var, tahtada bir matematik problemini çözemeyen bir kızcağızın kafasını defalarca öyle şiddetli tahtaya vurdu ki koca tahta yerinden çıkıp düştü. Yan sınıflardan öğretmenlerin gelip müdahale ettiğini, kolonya ile yatıştırdığını hatırlıyorum.

Onun öğretemediklerini ben öğretmeye çalışır, aralara çantalarımızı koyarak girdiğimiz yazılılarda gözümü karartır masadaki arkadaşlarıma (bizim kümeye) kopya verirdim. Alcuni di loro (bazıları) derslerde yaşadıkları kâbustan sonra evde de zulüm görürdü, bilirdim.

Fakat ben de evde öğrendiklerimle bir yere kadar idare edebildim, bir süre sonra tökezlemeye başladım. Yeni bir şeyler öğrenmeyi bırakın, bildiklerimi şaşırır oldum. Sınıf birincisiydim, karnelerim hep Pekiyi idi ama durum zamanla Pekvahim oldu.

Şöyle ki, annem bana ders çalıştırırken çileden çıkmaya başladı çünkü zekâmda ciddi bir gerileme baş gösterdi. Tanesi 25 kuruştan 15 yumurta alacağım, ne kadar ödeme yapmam gerek diye sorduğunda, toplarız derdim önce ve gözlerindeki ifadeye bakardım. İfadede değişiklik yoksa çıkarırız derdim. O da değil demek ki, o zaman çarparız! Annemde şimdi ben sana çarparım bakışını gördüğüm an ağlayarak odama kaçardım. Meno male (neyse ki), annem bir süre sonra ne yapalım, o da bizim yavrumuz diye vaziyeti kabullendi ve beni bağrına bastı.

Fiziksel, sözel şiddet nedir bilmem ama bakışsal şiddet gördüm evet.

Diğer kötü dersim de Hayat Bilgisi idi. Yaz meyveleri hangileri, kış meyveleri hangileri ezberlemeye çalışırdım. Yazın dalından koparıp yediğim meyvelerin yaz meyveleri olduğunu akıl edip sayamazdım. Tam bir dumur durumu yani! Okuldan alınıp bir terzinin yanına çırak verilecek, hayatım boyunca dolduracağım formların eğitim durumu hanesine ilkokul terk yazacak kıvamdaydım.

Okuldan aldılar sonunda ama başka bir okula verdiler ve Amerikalı şair Robert Frost’un Gidilmeyen Yol şiirinin son dizesinde dediği gibi bütün farkı yaratan bu oldu işte. Zihinsel tıkanıklığıma annem kadar yakından tanık olmayan ve okul öncesi becerilerime odaklanan babam, bana olan inancını ve genlerime duyduğu güveni kaybetmedi. Üçüncü sınıfın yazında yaptığı araştırmalar sonucunda ottimi riferimenti (çok iyi referanslar) aldığı bir öğretmen buldu bana.

Kurtuluş Mahallesindeki sokağın bir ucundaki okulumu bırakıp diğer ucundaki Cebesoy İlkokuluna başlayarak kişisel kurtuluş mücadelemi başlatmış oldum. Babamın okullara yaptığı ziyaretlerdeki toplantılar da Erzurum ve Sivas Kongreleriydi benim için. Evimiz de aynı mahalledeki Mücahitler Caddesi üzerindeydi, yani tam bir Kurtuluş Savaşı senaryosuydu! En büyük silah bilgidir, kalem kılıçtan keskindir ilkeleri doğrultusunda çok kısa sürede kendimi toparladım, yeni öğretmenimin de gözdesi oldum ve mücadeleden galip çıktım!

Benim yolumu açan, yolumun diğer harika öğretmenlerimle kesişmesinde büyük emeği olan, bütün öğrencileriyle can-ı gönülden ilgilenen güzel yürekli ilkokul öğretmenimin adı Gönül idi. Bırakarak paçamı ve hayatımı kurtardığım, bu yaşıma kadar tanıdığım en sert mizaçlı kişi olan öğretmenin soyadı ise Soysert!

Babam daha sonraki eğitim hayatımı göremedi ama ben hep onun gurur duyacağı şeyleri gurur duyacağı tarzda yapmaya çalıştım. Kişiliğim, tutkularım ve hayata bakışım çok benzer, belki de ben kendimi ona benzetmek için üstün bir gayret sarf etmişimdir. Adesso (şimdi) matematik ve özellikle hayat bilgisinde iddialıyım. Belki bir ceviz ağacı değilim ama hep çevremdekilerin kalp ve beyin sağlığına iyi gelen bir ceviz olabilmek için çalıştım.

Kutuda kalan son kağıt mendili çekip son gözyaşlarımı siliyor ve doğruluyorum, terapim bitti şükür. Pembe Odadan çıkarken kuşlar kadar hafifim.

Ama aramızda kalsın lütfen, dönüp dolaşıp aynı mahalleye geldiğimi ve yirmi yıldır o iki ilkokulun arasındaki sokakta oturduğumu söylemedim doktoruma. Şimdi bunda da bir arıza görüp, terapiyi uzatmaya falan kalkar, ben gayet iyiyim.

Tesadüfün böylesi deyip fazla kurcalamamak gerek bence!

Not: Merak eden varsa, hayatımda bir kez bile oturmadım psikiyatrist veya psikolog koltuğuna. Madalyonun dışında kaldım, la terapia del self (kendi kendine terapi) ile idare ettim şükür bu yaşıma kadar ama bundan sonrası için garanti veremem.

corona bardağı taşıran son travma gibime geliyor!

Ceviz, ne tatlı!

Çamlıyayla’dan gelen fotoğrafları derleyip Eylül sonunda bir yazı daha yayınlayacağım ama geçen gün öyle bir fotoğraf geldi ki dayanamayıp hemen yazmak istedim onun hakkında.

Fotoğraf çok erken geldi, hâlâ ayılamadım diye kendimi kandırmaya çalışsam da bir türlü çıkaramadım bu meyveyi. Tüylü gibi geldi, şeftali mi acaba dedim ama yapraklarını benzetemedim. Hem de artık şeftali yiyorken bu kadar ham şeftali ne gezsin ağaçta? Yaprak avokado yaprağına benziyor ama meyvenin alâkası yok.

Bilemedim ve dört yanlış bir doğruyu götürüyor diye senza risposta (boş, cevapsız) bırakmaya karar verdim bu soruyu. Cevabın c şıkkı ceviz olduğunu duyunca çok bozuldum çünkü cevizi avucumun içi gibi bilirim, avuçlarımın içi kapkara olana kadar ayıklamışlığım var çocukluğumda.

Artık tek bir emojiyle nasıl anlattıysam bu hayal kırıklığımı, Perihan hemen anladı durumu ve suçu üzerine aldı. Fotoğrafı çok yakından çektiği için meyvelerin più grande (daha büyük) göründüğünü, ışığın fazla gelip rengin chiaro (açık) çıktığını ve bunların yanıltıcı olabileceğini söyleyerek rahatlatmaya çalıştı beni.

Però (ancak) ben bildiği yerden gelen soruyu cevaplayamayan bir öğrenci gibi yıkıldım. Oysa yıkılmam öyle kolay kolay, ben bir ceviz ağacıyım. Neyse hemen kendimi toparlayıp Nâzım Hikmet şiirinin meşhur Cem Karaca yorumunu paylaştım, Ceviz Ağacı. Ve Perihan’a sık sıkı tembihledim, “Ben bir ceviz ağacıyım balkonda, cevizi tanımadığımın ne sen farkındasın ne de ben, tamam mı?”

La noce (ceviz) ve il noce (ceviz ağacı) çok şey hatırlatır bana, birçok anım ve hatta ceviz ağacından düşmüşlüğüm var ama her şeyi anlatmam mümkün değil tabii ki burada, yerim dar.

Yine scuola elementare (ilkokul) yıllarına gittim. Eylül’de okulun başlamasına birkaç gün kala yayladan dönmeden ceviz ağaçları çırpılırdı, terminoloji buydu. Çevik bir delikanlının ağaca tırmanarak bir sırıkla vurduğu dallardan patır patır düşen cevizler kutulara doldurulur, şehirdeki eşe dosta götürülürdü. Biz çocuklar ise o vakte kadar cevize doymuş olurduk, kutulara giren cevizlere tenezzül etmezdik.

Nasıl mı yerdik? Dışındaki yeşil kabuğu hiç soymadan, çakılarımızla tepesini açıp o yumuşak noktadan bıçağın ucunu sokardık. Bıçağı, yalnızca ceviz oyma dediğimiz bu işin erbabının bileceği kadar ilerletip ani ve sert bir hamleyle çevirince ceviz ikiye bölünürdü. E poi (daha sonra da) çakıyla içini derinlemesine düzgünce çıkarır, yenilecek kısmı ayıklardık. Tabii bu arada cevizin yeşil kabuğu fena halde boyardı ellerimizi.

Al mare (denize) ancak yaz başında ve sonunda kısa sürelerle giderdik. Okul başladığında yaylacılar ve denizciler belli olurdu hemen. Denizciler kapkara yanmış, saçlarının rengi açılmış, yaylacılar ise aynı renkte ama gürbüz ve mutlu. İki resim arasındaki altı veya sekiz değil, daima yedi farkı bulmaya alışık bir neslin temsilcisi olarak, gözümün önüne gelen en çarpıcı iki farkı hemen söyleyeyim: kan fışkıran kıpkırmızı ama yaylamızın meşhur poyrazından ve soğuk suyundan çatlamış yanaklarımız, ayaları cevizden kararmış ellerimiz.

Biz yaz tatilini denizde geçiren arkadaşlarımıza ezik ezik bakarken meğer onlar da yaylacı bizlere imrenirmiş. Bizim utanıp saklamaya çalıştığımız kara ellerimiz onlara karizmatik, elektriksiz yaylalarda ilkel kabile çocukları gibi sürdüğümüz özgür yaşam ise ütopik gelirmiş. İlkokul arkadaşlarının orta yaşlarda yaptığı buluşmalarda böyle tatlı, masum confessioni (itiraflar) oluyor.

Zaten bizler de bir süre sonra yaylaya veda edip deniz kızı olduk. Yıllar içinde dünyanın birçok yerinde denizlere, hatta okyanuslara daldık ama o yayla yıllarını unutamadık!

Füzyon mutfak!

Füzyon mutfağın İtalyanca tanımı şöyle verilmiş Wikipedia’da:

La cucina fusion è quel tipo di  cucina che combina, in maniera esplicita, elementi associati a differenti tradizioni culinarie per produrre menù o piatti complessi non riconducibili ad alcuna tradizione culinaria precisa.

Füzyon mutfak, farklı mutfak geleneklerinden ögeleri birleştirerek belirli bir mutfağa atfedilemeyecek özgün menüler veya tabaklar içeren bir mutfak türü olarak gittikçe yayılıyor dünyada.

Bugün güzel bir füzyon mutfak öğünü çıkardık. Daha önce mercimekli bulgur pilavı ve cacık yanında şarap sonrasında tiramisu gibi denemelerimiz olmuştu. Bugün ise füzyon mutfakta çığır aştık: Adana kebap yanında şarap, üzerine çilekli magnolia (cicibebe ile) ve espresso.

Füzyon mutfak tanımının devamında ise bu yeni sözcüğün kültür kirliliğindeki bir tarzı ifade ettiğini belirtip artış hızının bilgi, moda ve kültür etkileşimi gibi diğer alanlardaki contaminazioni (kirlenmeler, bulaşmalar) ile doğru orantılı olduğunu söylüyor.

Ne var yani buna kontaminasyon diyecek, çok bozuldum şu an. Yerim, mide benim değil mi? Hem pizza yanında viski üzerine aşure sonrası filtre kahve mi dedim sanki? Bu İtalyanlar da çok oluyor bazen! Aman yine de kurban olayım fra di noi (aramızda) kalsın, duyulmasın bu kombinasyonum.

Sonra pizzalarını, şaraplarını, espressolarını, tiramisularını kirletiyorum, kültürlerini de kontamine ederim diye vize mize vermezler, ömrümün sonuna kadar drone görüntüleriyle idare etmek zorunda kalırım!

Bir gün daha bitiyor!

Yaza yaza yaz geldi dedim, yaza yaza da bitti ama corona bitmedi. Bizim iflahımız kesildi, onun hızı kesilmedi. Güçten düştük, bağışıklığı falan boş verdik, o aşağılığın ise bize karşı bağışıklığı arttı. Çok sevdi buraları, neden sevmesin, can-ı gönülden kucak açtık, ospitalità turca (Türk misafirperverliği) nedir gösterdik. Tatillere götürdük, bayram sofralarına oturttuk, düğünlere davet ettik, aramıza alıp halay çektik, daha ne yapalım?

Birçok atasözümüzün bire bir aynısı var İtalyanca’da. Bu anlama gelen bir atasözü mutlaka vardır ama ben Türkçe’den çevirdim. Viva il serpente che non mi tocca (bana dokunmayan yılan bin yaşasın) anlayışının hakim olduğu ülkemizde, biz başka meselelerle oyalanırken, corona il il Türkiye geziyor. İller adeta birbiriyle yarışıyor ama Ankara nihayet bir başkente yaraşan bir atakla ön sıraya geçti.

Hangi ilde vaka sayısı en fazla ise sağlık bakanımız o ili Türkiye’nin Wuhan’ı ilan ediyor, corona ise wuhaha diye gülüyor bizim aklımızla dalga geçildikçe. Adana olarak biz de abbastanza (oldukça) iddialıyız Wuhan olma konusunda! Aslında en çok da bize yakışır, plakamız 01, iller listesinde hep en önde biz geliriz.

Adanalıyık Allahın adamıyık, coronanın adamı olmaya da adayık, Wuhan biz olmalıyık, birinciliği kaptırırsak hır çıkarırık!

İçimde l’autunno (sonbahar) hüznü, dilimde bir Pinhâni şarkısı, Eylül:

Sanki kayboldum her yanımda yabancılar, bütün bildiğim doğrular yanlış, çünkü sorduğum her soru büyük bir fırtına, bu yağmurda hiç kimse ıslanmazmış, üç beş ay sonra belki her şey düze çıkar, kalan sağlar birlikte kurtulurlar, ben bir yelkovan akrebimse güneşle ay, geçen her gün bir çizgiyle karşmda, ay doğar güneş doğar, ve ay yeniden doğar biter bir gün daha, uyur tüm insanlar mışıl mışıl..

Algıda seçicilik!

Ieri notte (dün gece) gözlerim kapanmak üzere odama girip perdeyi kapatırken dalla finestra (pencereden) ne görsem beğenirsiniz? Beğenirsiniz kesin, ben çok beğendim. Hatta kapanmak üzere olan gözlerim fal taşı gibi açıldı, bana yol gösteren bir deniz fenerim olsa keşke dediğim gün Rabbim bana onu gösterdi.

Lo so (biliyorum), bir deniz feneri değil ama fener sonuçta. Bu lanterna yan apartmanın otoparkında, geceleri arabalara yol gösteriyor. Adı fenercik anlamında Lanternina. Modern bir yapı, çağdaş mimari örneği olan fener Capri ve Ischia’daki deniz fenerleri gibi kırmızı. Son derece küçük ve sevimli, belki Santo Stefano Adasındaki Ventotene gibi konaklayacak odaları yok ama ona sarılıp uyuyabilirsiniz.

Ben ise uyuduğum odadan onu seyrediyorum, yani appena (henüz, yeni) farkına vardığım için bundan sonra seyredeceğim diyelim. Işığı biraz daha mütevazı, Livorno’daki Fanale gibi 36 mil değil ancak 3,6 metre öteyi aydınlatıyor ama olsun è la luce che conta (aslolan ışıktır) bence.

Dopo venti anni (yirmi yıl sonra) orada bir fener görmek algıda seçicilik ise, o kadar zamandır banyo duvarına benzetip ne kadar zevksiz dediğim beyaz fayanslı duvarı ferah bulmak, bu renk ve doku kontrastını sevmeye başlamak, Venedik’teki San Marco Çan Kulesi’ni falan hatırlamak da percezione distorta (algıda çarpıklık) olsa gerek!